Năng lượng hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải

Ngày 29/7, tại Hà Nội, Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam phối hợp với Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh tổ chức Diễn đàn "Năng lượng hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải". Chương trình có sự đồng hành của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam).

Toàn cảnh Diễn đàn "Năng lượng hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải"

Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng và phát triển kinh tế xanh đang trở thành xu thế tất yếu trên toàn cầu, hydrogen, đặc biệt là hydrogen xanh, được xem là một trong những trụ cột của hệ thống năng lượng tương lai. Đây là nguồn năng lượng có vai trò quan trọng trong quá trình khử carbon đối với các ngành công nghiệp, giao thông vận tải và sản xuất điện, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, mở ra cơ hội thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. 

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam nhấn mạnh, Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 7/2/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã tạo nền tảng quan trọng để hướng tới xây dựng hệ sinh thái hydrogen đồng bộ từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển đến sử dụng, từng bước giúp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị hydrogen khu vực và toàn cầu.

TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam phát biểu khai mạc Diễn đàn

Chiến lược định hướng phát triển đồng bộ chuỗi giá trị năng lượng này trên cơ sở khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Mục tiêu đề ra là đến năm 2030, sản lượng hydrogen xanh và hydrogen từ các quá trình có thu giữ carbon đạt khoảng 100.000 - 500.000 tấn/năm, sau đó tăng mạnh lên 10 - 20 triệu tấn/năm vào năm 2050, đồng thời từng bước hình thành thị trường trong nước và phát triển xuất khẩu.

Mặc dù vậy, thực tế cho thấy ngành công nghiệp hydrogen tại Việt Nam hiện vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Hiện nay, sản lượng hydrogen toàn quốc đạt khoảng 500.000 tấn mỗi năm nhưng chủ yếu là hydrogen xám và hydrogen nâu phục vụ cho ngành sản xuất phân đạm và lọc hóa dầu. Thị trường trong nước vẫn chưa có bất kỳ dự án hydrogen xanh nào ở quy mô thương mại, trong khi các dự án do nhiều địa phương đề xuất mới dừng lại ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Phân tích sâu về thực trạng này, PGS.TS. Phạm Hoàng Lương, Giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch VCEA đánh giá Chiến lược đã đi đúng hướng khi đưa hydrogen trở thành một cấu phần then chốt của quá trình chuyển dịch năng lượng. Hydrogen xanh sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với các ngành công nghiệp vốn khó điện khí hóa như luyện thép, sản xuất xi măng, hóa chất, giao thông vận tải đường dài và phát điện. Dựa trên cơ sở khoa học, PGS.TS. Phạm Hoàng Lương khẳng định Việt Nam có lợi thế rất lớn nhờ nguồn năng lượng tái tạo dồi dào. Theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, mục tiêu đến năm 2030 đạt khoảng 73 GW điện mặt trời và 50 GW điện gió, tạo dư địa khổng lồ để sản xuất hydrogen xanh.

Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng thành thị trường thực sự, PGS.TS. Phạm Hoàng Lương chỉ ra ba điểm nghẽn lớn cần tháo gỡ ngay là hạ tầng truyền tải, kết nối; năng lực công nghệ và khung pháp lý. Việt Nam cần từng bước làm chủ công nghệ điện phân, thiết bị sản xuất hydrogen và chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn

Tại Diễn đàn, các đại biểu tập trung trao đổi những nội dung trọng tâm như: xu hướng phát triển hydrogen trên thế giới; chính sách và định hướng phát triển hydrogen tại Việt Nam; công nghệ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và sử dụng hydrogen; phát triển chuỗi giá trị hydrogen; cơ hội đầu tư, hợp tác quốc tế và các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi sang nền công nghiệp không phát thải.

Các chuyên gia nhận định, với tiềm năng năng lượng tái tạo lớn cùng quyết tâm chuyển đổi xanh, Việt Nam đang có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hydrogen toàn cầu. 

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý, phát triển hạ tầng đồng bộ và thúc đẩy đổi mới công nghệ. Khi những nút thắt này được tháo gỡ, hydrogen xanh có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh, bền vững.

Thông qua các phiên tham luận và tọa đàm, Diễn đàn kỳ vọng sẽ tạo ra những khuyến nghị thiết thực nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách; thúc đẩy kết nối giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức quốc tế; đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển các dự án hydrogen tại Việt Nam.

NY