Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III: Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao

Chiều 08/10, tại Hà Nội, Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III - Capital Economic Forum (CEF III 2026) diễn ra với chủ đề “Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao”. 

Diễn đàn do Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo; Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) là đầu mối tổ chức, điều phối cùng mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì.

Diễn đàn có sự tham dự của hơn 300 đại biểu đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư, ngân hàng, quỹ đầu tư. Đặc biệt, Diễn đàn nhận được sự quan tâm tham dự của các Đại sứ và đại diện ngoại giao đến từ 15 quốc gia.

TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, Trưởng ban Tổ chức CEF III phát biểu tại diễn đàn

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME), Trưởng ban Tổ chức CEF III cho biết, CEF III được xác định là bước tiếp theo trong mạch vấn đề xuyên suốt qua ba kỳ Diễn đàn. Nếu CEF I tập trung vào AI, thương mại điện tử và các công cụ số; CEF II đi sâu vào vốn, M&A, đầu tư, phát triển nhà cung ứng, nội địa hóa và tham gia chuỗi giá trị, thì CEF III tập trung vào yếu tố nền tảng là con người. Theo đó, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ được nhìn nhận qua bằng cấp hay chức danh mà quan trọng hơn là năng lực thực thi, từ lãnh đạo, quản trị, tài chính, đầu tư đến công nghệ số, AI, dữ liệu, tự động hóa, bán hàng, marketing, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics và đội ngũ kỹ thuật, lao động lành nghề trong sản xuất.

Diễn đàn dành nội dung đầu tiên cho báo cáo “Hà Nội 2026 - Thực trạng doanh nghiệp, điểm nghẽn và yêu cầu tạo động lực tăng trưởng mới”. Báo cáo tập trung nhận diện những lĩnh vực doanh nghiệp Hà Nội đang có lợi thế, những mặt còn hạn chế và các yếu tố cản trở khả năng mở rộng quy mô, đổi mới công nghệ, tiếp cận thị trường, hấp thụ vốn và tham gia chuỗi giá trị. Trên cơ sở đó, 5 báo cáo chuyên đề đi sâu vào các nhóm vấn đề liên quan trực tiếp đến nhân lực và tăng trưởng. Các chuyên đề hướng tới những giải pháp có khả năng triển khai, từ tuyển dụng, đào tạo, tái đào tạo đến sử dụng và giữ chân nhân sự. Hiệu quả được đặt trong các tiêu chí như năng suất, doanh số, chất lượng, khả năng hấp thụ vốn và năng lực tham gia chuỗi giá trị.

Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng Hà Nội sở hữu nhiều lợi thế mà ít địa phương có được, từ vị thế Thủ đô, khả năng tập trung nguồn lực, tri thức, nhân tài đến quy mô thị trường và mức độ hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, những lợi thế này chưa được chuyển hóa đầy đủ thành kết quả tăng trưởng. Giai đoạn 2011-2020, GRDP Hà Nội tăng bình quân 6,83%/năm, thấp hơn đáng kể mục tiêu chiến lược 12-13%/năm. Giai đoạn 2020-2024, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 5,79%/năm, thấp hơn Hải Phòng, Hưng Yên và Quảng Ninh.

Đáng chú ý, năm 2024, tỷ lệ lực lượng lao động đã qua đào tạo của Hà Nội đạt 53,9%, cao hơn nhiều mức bình quân 28,4% của cả nước. Tuy nhiên, quy mô doanh nghiệp vẫn chủ yếu là nhỏ và siêu nhỏ. Doanh nghiệp có dưới 10 lao động chiếm 77,8%, nhóm từ 10-49 lao động chiếm 18,3%.

Giai đoạn 2015-2024, số doanh nghiệp tăng 56,7%, nhưng số lao động chỉ tăng 19,9%. Những con số này đặt ra yêu cầu không chỉ gia tăng số lượng doanh nghiệp mà còn phải tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng quy mô và nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Thiên, vấn đề quyết định không còn là Hà Nội sở hữu bao nhiêu lợi thế, mà là khả năng tổ chức và sử dụng những lợi thế đó để tạo ra giá trị mới.

Quang cảnh diễn đàn

Tại diễn đàn, từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia nhận định kinh tế vĩ mô ổn định, đầu tư hạ tầng được đẩy mạnh, thị trường tiêu dùng và dịch vụ phục hồi là những điều kiện thuận lợi đối với doanh nghiệp Hà Nội. Đặc biệt, các chương trình đầu tư công, phát triển hạ tầng giao thông, logistics, chuyển đổi số và thu hút đầu tư đang mở thêm cơ hội kinh doanh. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay vẫn là thị trường và dòng tiền. Một bộ phận doanh nghiệp sản xuất, xây dựng và công nghiệp hỗ trợ tiếp tục chịu áp lực về đơn hàng, trong khi yêu cầu của khách hàng đối với chất lượng, giá thành và tiến độ ngày càng cao.

Về vốn, mặc dù mặt bằng lãi suất đã thuận lợi hơn trước, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó trong tiếp cận tín dụng, nhất là nguồn vốn trung và dài hạn. Cùng với đó, chi phí đất đai, mặt bằng sản xuất, logistics, nguyên vật liệu, nhân công và tuân thủ pháp luật tiếp tục tác động trực tiếp đến khả năng cạnh tranh. Đáng chú ý, doanh nghiệp không chỉ thiếu lao động phổ thông mà ngày càng thiếu nhân lực có kỹ năng trong các lĩnh vực công nghệ, quản trị, tự động hóa, chuyển đổi số và công nghiệp hỗ trợ. Để giải quyết, các chuyên gia cho rằng trước hết doanh nghiệp cần phải chủ động đổi mới quản trị, nâng năng suất, tiết giảm chi phí, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Ra mắt Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF gồm 9 thành viên

Trong khuôn khổ Diễn đàn cũng đã diễn ra lễ ra mắt Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF gồm 9 thành viên là các chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế, khoa học - công nghệ, quản trị, giáo dục, truyền thông và đại diện doanh nghiệp. Hội đồng có vai trò tư vấn, phản biện, định hướng và tổng hợp chuyên môn cho các hoạt động của diễn đàn, PGS.TS Trần Đình Thiên làm Chủ tịch, cùng mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì đại diện cho nhiều lĩnh vực như công nghệ thông tin, bán lẻ, M&A, công nghiệp hỗ trợ, logistics, dệt may, làng nghề, doanh nghiệp nữ và dịch vụ việc làm sẽ cùng tham gia các hoạt động của CEF III.

Theo kế hoạch, sau Diễn đàn, Ban Tổ chức sẽ phối hợp với Hội đồng Chuyên gia cấp cao hoàn thiện Khung hành động, xác định từ 5 - 7 vấn đề ưu tiên, lựa chọn các chương trình thí điểm hoặc đặt hàng phù hợp, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo. HANOISME sẽ là đầu mối điều phối; Ban Thư ký quản lý danh mục và cập nhật tiến độ; Hội đồng Chuyên gia tư vấn, phản biện; các đơn vị đồng chủ trì kết nối, theo dõi doanh nghiệp; doanh nghiệp và cơ sở đào tạo thực hiện những phần việc đã thống nhất.

CEF III hướng tới chuyển các kết luận, kiến nghị tại Diễn đàn thành những công việc cụ thể, lấy năng suất, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp làm thước đo kết quả. Qua đó, nguồn nhân lực được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với khả năng hấp thụ công nghệ, vốn và thị trường, từ đó chuyển hóa các nguồn lực thành năng suất và tăng trưởng.

PL