Hành trình kết nối ký ức và sứ mệnh gìn giữ giá trị nhân văn cao đẹp

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Tổ chức “Trái tim người lính” phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và Câu lạc bộ "Mãi mãi tuổi 20" tổ chức sự kiện Giới thiệu “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026”, tác phẩm “Ký ức tháng Năm” và trao tặng chân dung “Mãi mãi tuổi 20”.

Đây là hoạt động thiết thực hưởng ứng Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", đồng thời lan tỏa thông điệp gìn giữ ký ức chiến tranh, tri ân những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc.

Đại diện Ban tổ chức cùng Hội Cựu Công an nhân dân tỉnh Ninh Bình trao ảnh phục dựng chân dung 10 nữ Anh hùng liệt sĩ Lam Hạ cho Bảo tàng tỉnh Ninh Bình.

Phát biểu tại chương trình, bà Nguyễn Thị Tuyết - Giám đốc Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, kiêm Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam xúc động chia sẻ, chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng những mất mát vẫn còn hiện hữu trong hàng triệu gia đình Việt Nam. Hàng trăm nghìn liệt sĩ chưa xác định được danh tính, nhiều nhân chứng lịch sử ngày càng ít dần, vì vậy việc lưu giữ ký ức, bảo tồn sự thật lịch sử và truyền lại cho thế hệ sau là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

“Ba công trình được giới thiệu tại sự kiện tuy mang những cách tiếp cận khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là kết nối ký ức chiến tranh, góp phần vun đắp hòa bình và phát huy truyền thống Uống nước nhớ nguồn, Đền ơn đáp nghĩa”, bà Nguyễn Thị Tuyết nhấn mạnh.

Một trong những điểm nhấn của chương trình là giới thiệu kết quả nghiên cứu của Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong Chiến tranh” (TTU-VWAI). Đây là chương trình khoa học và nhân đạo do Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ) chủ trì, phối hợp với các đối tác tại Việt Nam và Hoa Kỳ nhằm khai thác hệ thống tài liệu lưu trữ về Chiến tranh Việt Nam, đặc biệt là Hồ sơ Chứng tích chiến tranh (CDEC).

Dự án ứng dụng công nghệ số, khoa học lưu trữ và trí tuệ nhân tạo để phân tích hàng triệu trang tài liệu lưu giữ tại Hoa Kỳ, qua đó hỗ trợ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác minh danh tính người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.

Bà Nguyễn Thị Tuyết - Giám đốc Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, kiêm Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phát biểu tại sự kiện.

Theo Ban tổ chức, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, nhóm nghiên cứu đã xử lý hơn 200 hồ sơ CDEC tiêu biểu, phát hiện thông tin liên quan đến hơn 1.500 quân nhân Việt Nam có tên trong các tài liệu lưu trữ của Hoa Kỳ. Nhiều dữ liệu đã được công bố để các cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và cộng đồng cùng tham gia xác minh, đối chiếu.

Phát biểu tại sự kiện, GS.TS Steve Maxner - Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Chiến tranh Việt Nam, Chủ nhiệm Dự án TTU-VWAI cho biết, dự án không chỉ phục vụ việc xác minh danh tính liệt sĩ và kết nối thân nhân người mất tích mà còn góp phần thúc đẩy hợp tác khoa học, các hoạt động nhân đạo và khắc phục hậu quả chiến tranh, tăng cường quan hệ hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ.

Ông đánh giá việc công bố các kết quả nghiên cứu, trao tặng kỷ vật và tổ chức gặp gỡ thân nhân, cựu chiến binh có ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là cơ hội để nhiều gia đình tìm lại thông tin, kỷ vật của người thân, góp phần xoa dịu những mất mát kéo dài suốt nhiều thập kỷ.

Theo Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng - Chủ tịch tổ chức "Trái tim người lính", thông qua hoạt động truyền thông, Dự án TTU-VWAI đã kết nối thành công nhiều thân nhân gia đình liệt sĩ và cựu chiến binh với các thông tin lưu trữ có giá trị. Tiêu biểu là việc xác minh và kết nối thông tin liên quan đến các gia đình liệt sĩ Trần Minh Tuyến (Hưng Yên); Huỳnh Văn Hai (Trà Vinh); Nguyễn Bá Đang, Nguyễn Xuân Mạnh (Hải Phòng); Nguyễn Xuân Tài và Nguyễn Đăng Nghĩa (Phú Thọ); Võ Thành Dũng (Vĩnh Long)...  TTU-VWAI cũng đã tìm được nhiều cựu chiến binh còn sống sót sau chiến tranh như: Hoàng Hữu Ái (Ninh Bình); Đỗ Anh Đào (Phú Thọ), Trần Huy Tưởng (Thanh Hóa), Lê Mỹ (Hà Nội), cùng nhiều trường hợp khác đang tiếp tục được các thành viên của Dự án phối hợp với cơ quan chức năng xác minh. 

Thời gian gần đây, nhờ uy tín của Dự án TTU-VWAI, nên nhiều thân nhân liệt sĩ đã gửi hồ sơ đề nghị Dự án trợ giúp tìm kiếm người thân. Đồng thời, nhiều cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu tại các địa bàn như Lộc Ninh, Bình Dương, Tây Ninh, TP HCM… đã chủ động cung cấp thêm ký ức, tài liệu và nhân chứng, góp phần làm sáng tỏ nội dung của các hồ sơ CDEC và các các cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên thực địa. 

Trao tặng chân dung được phục dựng từ di ảnh cũ cho thân nhân các gia đình liệt sĩ.

Trong khuôn khổ chương trình, Hội Cựu Công an nhân dân tỉnh Ninh Bình đã trao tặng Bảo tàng tỉnh Ninh Bình 10 chân dung màu của các nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ do nhóm họa sĩ trẻ thuộc tổ chức "Trái tim người lính" phục dựng bằng công nghệ mới, chất lượng cao, tái hiện sinh động hình ảnh những nữ dân quân đã anh dũng hy sinh, góp phần lưu giữ ký ức lịch sử và giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Chân dung của mười nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ không chỉ là lời nhắc nhớ về một thế hệ đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc, mà còn là biểu tượng của văn hóa tri ân, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng biết ơn và trách nhiệm đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.

HG