Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng

Sáng 9/4, tại Hà Nội, Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo “Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng”. Hội thảo thu hút sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính - đầu tư.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, cho rằng những diễn biến địa chính trị gần đây đã bộc lộ rõ mức độ phụ thuộc của nhiều quốc gia vào các nguồn cung tập trung. Theo ông, khi rủi ro xảy ra tại các khu vực trọng yếu như Trung Đông, tác động không chỉ dừng ở giá dầu mà còn lan sang toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng.

TS. Hà Huy Ngọc (Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới) cũng nhấn mạnh, thị trường năng lượng toàn cầu đang ngày càng nhạy cảm với các biến động địa chính trị. Những căng thẳng tại Trung Đông không chỉ đẩy giá dầu tăng mạnh mà còn làm gia tăng rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí vận tải và biến động tài chính. Thực tế cho thấy, có thời điểm đầu tháng 3/2026, giá dầu Brent đã tăng lên hơn 115 USD/thùng, phản ánh lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Đồng thời, các tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz đứng trước nguy cơ gián đoạn, khiến chi phí logistics và bảo hiểm hàng hải leo thang.

Theo TS. Hà Huy Ngọc, chỉ cần một biến động tại các “điểm nghẽn” vận tải cũng có thể tạo hiệu ứng dây chuyền lên giá năng lượng, tỷ giá và chi phí tài chính toàn cầu. Điều này khiến năng lượng không còn là yếu tố đầu vào đơn thuần mà trở thành biến số có tính chi phối đối với ổn định kinh tế.

Toàn cảnh Hội thảo “Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng”

Đối với Việt Nam, tác động của các biến động này là rõ nét và đa chiều do nền kinh tế có độ mở lớn, phụ thuộc nhiều vào lưu chuyển thương mại quốc tế và vẫn còn dựa đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Giá nhiên liệu trong nước đã tăng mạnh trong tháng 3/2026, trong đó xăng E5 A92 tăng 26,2% và dầu diesel tăng 57,4% so với bình quân tháng trước. Sự gia tăng này không chỉ làm tăng chi phí vận tải, sản xuất và logistics, mà còn tạo áp lực lan tỏa sang nhiều nhóm hàng hóa và vật tư đầu vào. Trong bối cảnh nguồn cung trong nước mới đáp ứng được một phần nhu cầu, những bất ổn ở bên ngoài cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nhìn nhận an ninh năng lượng theo hướng chủ động hơn, linh hoạt hơn và gắn với sức chống chịu của toàn bộ nền kinh tế.

Theo Ban tổ chức Hội thảo, thách thức đặt ra không chỉ là câu chuyện thiếu hay đủ nguồn cung trong ngắn hạn, mà còn là khả năng làm chủ hệ thống năng lượng trong trung và dài hạn. Nhiều rủi ro đang cùng lúc bộc lộ, từ phụ thuộc nhập khẩu xăng dầu, khí, than và LNG, cho đến phụ thuộc về công nghệ, thiết bị và hạ tầng phục vụ chuyển dịch năng lượng. Trong khi đó, nhu cầu điện của Việt Nam tiếp tục tăng nhanh cùng với quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số, phát triển trung tâm dữ liệu và các ngành sản xuất có cường độ năng lượng cao. Điều này đặt ra yêu cầu phải củng cố cả năng lực dự trữ, điều độ, lưu trữ năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và tăng tính linh hoạt của hệ thống điện, thay vì chỉ tập trung vào việc đáp ứng nhu cầu trước mắt.

Hình minh hoạ

Tại hội thảo, các đại biểu tham dự đã được nghe các chuyên gia trình bày, trao đổi các nội dung: xung đột Trung Đông và tác động đến kinh tế Việt Nam; Những kịch bản kinh tế của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay; An ninh năng lượng Việt Nam trước bối cảnh bất ổn Trung Đông; Nhận diện vấn đề đối với các ngành, lĩnh vực. Cũng tại Hội thảo cũng đã diễn ra phiên thảo luận với chủ đề: “Biến động năng lượng và ứng phó của doanh nghiệp”.

Theo Ban tổ chức, Hội thảo “Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng” sẽ tạo thêm không gian trao đổi về những chuyển động mới của môi trường địa - chính trị, những rủi ro đang đặt ra đối với an ninh năng lượng, cũng như các định hướng ứng phó phù hợp với bối cảnh mới. 

Chương trình hướng tới việc góp phần nhận diện rõ hơn các thách thức trước mắt và dài hạn, đồng thời gợi mở thêm các giải pháp để nâng cao tính chủ động, khả năng thích ứng và sức chống chịu của hệ thống năng lượng cũng như của doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới.

HY